Deklaratë mbi ndryshimet klimatike dhe arsimimin

1. Edukimi shkencor në pararojë
Njerëzimi përballet me një krizë serioze klimatike, e cila do të ndikojë në të gjithë botën gjatë shekullit 21 dhe më gjerë. Ballafaqimi me këtë krizë do të varet shumë nga të rinjtë që janë sot në shkolla dhe mund të bëhen "agjentë të ndryshimit". Korniza ligjore ndërkombëtare për të trajtuar ndryshimet klimatike, dmth Konventa Kuadër e Kombeve të Bashkuara për Ndryshimet Klimatike (UNFCCC, 1992) dhe Marrëveshja e Parisit (OKB, 2015), e njohin këtë pikë duke deklaruar se "Zhvillimi dhe zbatimi i programeve të arsimit dhe trajnimit ... në veçanti për vendet në zhvillim "(UNFCCC, neni 6.b.ii) dhe" Palët duhet të marrin masa ... për të rritur edukimin për ndryshimin e klimës "(Marrëveshja e Parisit, Neni 12).

Kuptimi i klimës së Tokës, ndikimi i emetimeve të gazrave serrë në sistem, si dhe perceptimi i strategjive për zbutjen ('lufta kundër shkaqeve') dhe adaptimi ('përballimi me efektet'), nga nivelet globale në ato vendore, njohuri dhe të menduarit kritik. Shkenca klimatike bashkon çështje specifike të cilat aktualisht nuk janë të njohura gjerësisht nga kurrikulat shkencore në shkolla dhe universitete.

Praktikuesit e disiplinave tradicionale, siç janë shkencat e tokës, fizika, kimia, shkencat e jetës, matematika, shkenca shoqërore dhe ekonomia, etj., duhet të bashkëpunojnë në mënyrë ndërdisiplinore për t'i trajtuar këto çështje në të gjithë programin mësimor, madje edhe në nivelin fillor. Përveç kësaj, ekziston nevoja për të kuptuar se si këto ndërveprime komplekse midis sistemeve natyrore dhe shoqërore (p.sh. menaxhimi i riskut) lidhin veprime vendore me pasoja globale - duke kërkuar kështu përfshirjen e shkencave sociale, si edhe të shkencave shëndetësore dhe të ekonomisë. Një arsimim i tillë duhet të njohë gjithashtu edhe rolin e solidaritetit, altruizmit dhe vlerave etike, të cilat nuk rrjedhin nga njohuritë shkencore. Nevojitet një përpjekje e rëndësishme për të integruar të gjitha këto aspekte.

2. Arsimimi një problem përparësor
Është i mirënjohur (raporti i 5-të i Vlerësimit të IPCC) se efektet e ndryshimeve klimatike do të ndikojnë në mënyrë disproporcionale tek njerëzit e varfër, të cilët janë 3 miliardë që jetojnë më së shumti në botën në zhvillim. Fëmijët (të moshës nën 15 vjeç) përfaqësojnë një të katërtën e popullsisë globale dhe një miliardë kanë shkollim të dobët, sidomos në shkencë dhe zhvillim të qëndrueshëm. Në nivelin aktual, vetëm 14% do të kenë arsim të mesëm në vitin 2030 ('Arsimi për njerëzit dhe planeti', UNESCO, 2016). Për më tepër, krahasuar me djemtë, arsimi për vajzat është shumë më i varfër. Aktualisht, edhe në vendet e zhvilluara, njohuritë lidhur me ndryshimet klimatike nuk mësohen në mënyrë efektive: një analizë e kurrikulave aktuale në 78 shtete tregon se vetëm 58% përdorin termin ekologji dhe 47% përmendin arsimin mjedisor ('Arsim për njerëzit dhe planetin' UNESCO, 2016).

Përshtatja ndaj efekteve të ndryshimeve klimatike (valët e nxehtësisë dhe ngjarjet e tjera ekstreme të motit, rritja e nivelit të detit, ndryshimi i ushqimit dhe burimeve ujore, ndotja dhe kërcënimet shëndetësore etj.) Do të ndikojnë në sjelljen individuale dhe kolektive në të gjithë sektorët e shoqërisë. Nevojitet një përpjekje e vazhdueshme që shkollat të jenë të lidhura mirë me familjet dhe komunitetet në mënyrë që të fuqizojnë të rinjtë jo vetëm në shqetësimet që rezultojnë nga ndryshimet klimatike, por edhe në përfitimet sociale dhe ekonomike të ofruara nga puna, me shpresë në të ardhmen , drejt një bote më të qëndrueshme. Duhet të adresohen fushat ndërhyrëse të ndërhyrjes siç janë sigurimi I menaxhimit të ujit, burimet alternative të energjisë, njohuritë tradicionale, bujqësia e qëndrueshme, bioekonomia dhe kimia e gjelbër. Megjithatë, ndryshimi i klimës është një problem që po zhvillohet me shpejtësi dhe situata sot është më e keqe se kurrë më parë. Mbajtja e rritjes në temperaturën mesatare globale nën 2° C mbi nivelet para-industriale dhe duke ndjekur përpjekjet për të kufizuar rritjen e temperaturës në 1.5° C do të kërkojë që shoqëria të arrijë emetimet zero të CO2 deri në 2100.

Zgjedhja e një përzierje adekuate të energjisë debatohet dhe merret fuqishëm në faktorët e rëndësishëm si mbrojtja e biodiversitetit, si dhe kufizimet etike, sociale dhe politike të cilat fillimisht u shpërfillën në diskutimet ndërkombëtare. Për të parashikuar se cilat do të jenë vendimet më të përshtatshme për njëzet vjet, kur gjenerata aktuale e studentëve të rinj do të jetë vendimmarrës, është e vështirë. Prandaj, arsimi sot duhet t'i pajisë ata me aftësinë e të kuptuarit dhe vendimmarrjes, bazuar në dëshmi dhe mendime kritike, në vend që të lejojnë që mendimet a priori ose irracionaliteti të udhëheqin zgjedhjet e tyre në të ardhmen.

3. Mësuesit shoqërues (shkolla fillore dhe të mesme) dhe profesorët (universitetet)
Fillore dhe të mesme. Projektet pilote IBSE në Amerikë, Evropë, Azi dhe Afrikë kanë ofruar një bazë të dhënash të madhe mbi atë që kërkohet për të arritur ndryshime të suksesshme në arsimin bazë shkencor. Konkluzioni më i dukshëm është se mësuesit duhet të arsimohen, të trajnohen dhe të mbështeten në mënyrë që shkenca të mësohet në mënyrë aktive dhe pjesëmarrëse, e cila përfshin eksperimente, testime hipoteze, të menduarit kritik dhe përdorimin e gjuhës së duhur. Një qasje e ngjashme në lidhje me ndryshimet klimatike, e cila kërkon pjesëmarrjen e shkencëtarëve kërkimore, mund të marrë shumë forma: mundësitë e të mësuarit profesional të përqendruar në konceptet e shkencës klimatike; puna kolektive duke përdorur mësimin në distancë; dhe burimet pedagogjike për klasën, të përshtatur me nivelin e mësimdhënies (fillore, të mesme) dhe me ekspertizën specifike të mësuesve dhe rrethinën vendore. Duhet të planifikohen mobilizimi adekuat i mësimdhënësve, arsimimi dhe përkrahja nga njëra anë, dhe futja e arsimimit të ndryshimeve klimatike në kurrikulat kombëtare të shkencës.

Përveç kësaj, për përgatitjen e plotë të edukatorëve në të gjitha nivelet për të mësuar besim rreth ndryshimeve klimatike, ndikimet dhe strategjitë e reagimit, ata duhet të trajnohen se si të përballen me skeptikët e klimës dhe të diskutojnë në mënyrë racionale çështjet e diskutueshme në klasat dhe komunitetet e tyre.

Arsimi i lartë. Në institucionet e arsimit të lartë, profesorët e shkencave natyrore si dhe ato sociale dhe ekonomike lidhen me kërkimin shkencor. Çështjet e klimës u ofrojnë atyre një mundësi të shkëlqyer për të adoptuar qasje interdisiplinare dhe të integruara në mënyrë që të përgatisin studentët dhe profesionistët e ardhshëm për të kontribuar me aftësitë e duhura për sfidat e zbutjes dhe përshtatjes në të gjitha fushat e jetës. Kjo përpjekje duhet të përfshijë trajnimin para-shërbimit dhe në shërbim të mësuesve. Meqenëse Toka është një sistem kompleks, iniciativat e arsimit të lartë duhet të adresojnë drejtpërdrejtë konceptet e mëposhtme, me qëllim që ato të kuptohen siç duhet:
• dallimet midis efekteve globale dhe lokale, dhe përgjigjeve mjedisore;
• parashikimet në të ardhmen dhe paqartësitë e ndërlidhura;
• optimizimi i skenarëve, varësisht nga zgjedhjet e shoqërive për të ardhmen e tyre;
• larmia ekstreme e shkallëve në hapësirë dhe kohë;
• reagime pozitive dhe negative;
• shkaqet multi-faktoriale dhe proceset e rastit;
• jo-linearizime dhe tranzicion fazor.

4. Roli i shkencëtarëve dhe inxhinierëve në arsim
Bërja e njohurive të reja iu jep shkencëtarëve që kryejnë hulumtimin dhe ata që e përdorin atë, një rol thelbësor në frymëzimin dhe vazhdimisht përshtatjen e përmbajtjes së arsimit, në shkolla dhe në universitete. Risia e çështjeve klimatike, sfidat ndërdisiplinore për t'i adresuar ato, së bashku me dyshimet që shpesh mbartin konkluzione shkencore, i japin bashkësisë shkencore një rol të veçantë në kontributin për transformimin e arsimit. Mësimdhënësit e shkollave, të cilët në shumë rajone nuk marrin trajnim të mjaftueshëm adekuat profesional për mundësi të zhvillim praktik në procesin mësimor, kanë nevojë për ndihmë për të zbatuar arsimimin mbi ndryshimet klimatike në klasat e tyre. Shkencëtarët dhe inxhinierët e angazhuar në të gjitha aspektet e ndryshimit të klimës kanë një rol vendimtar në avancimin dhe zbatimin e edukimit për ndryshimin e klimës pasi që ata kanë njohuri të cilat duhet të përfshihen në kurrikula dhe të përcillen tek mësuesit.

Shkencëtarët njohës dhe specialistët e arsimit kanë gjithashtu një rol të rëndësishëm në avancimin e edukimit për ndryshimin e klimës, duke sjellë në tavolinë kuptimin e tyre të procesit të të mësuarit në të gjitha moshat, pedagogjinë efektive dhe hartimin e materialeve mësimore të fuqishme dhe efektive. Këto grupe duhet të mbështesin krijimin e burimeve të mësimdhënies dhe mundësive të zhvillimit profesional të kërkuar për mësuesit në të gjitha nivelet.

Më tej, shkencëtarët dhe inxhinierët duhet të flasin për domosdoshmërinë e një arsimimi të tillë, si në nivel global ashtu edhe brenda vendeve dhe komuniteteve të tyre, si avokatë thelbësorë për rëndësinë e edukimit për ndryshimet klimatike, rolin kritik të mësuesve dhe burimet e kërkuara. Për shembull, iniciativat e reja shumëgjuhëshe mund të përfshijnë një shërbim global që ofron burime dhe mjete për mësuesit; shërbimet lokale mund të krijojnë ndërveprime të drejtpërdrejta me ndihmën e internetit midis shkencëtarëve dhe mësuesve.

5. Konkluzione dhe rekomandime
Edukimi i gjeneratave të tanishme dhe të ardhshme rreth ndryshimeve klimatike dhe mësimi i tyre për të vepruar me një mendje kritike dhe një zemër shpresëdhënëse, është thelbësore për të ardhmen e njerëzimit. Arsimimi në shkencë duhet të plotësojë sfidën, veçanërisht nëpërmjet përdorimit të një pedagogjie të bazuar në hulumtime ndërdisiplinore, me komunitetin shkencor global që luan një rol esencial në zbatimin dhe përmirësimin e tij.

Akademitë e shkencës, që punojnë përmes Partneritetit InterAcademy (IAP), i bëjnë thirrje politikëbërësve, autoriteteve të arsimit dhe shkencëtarëve të tjerë që:
1. Të pranojnë që edukimi për ndryshimet klimatike, për zbutjen dhe adaptimin, duhet të bëhet një komponent kryesor i edukimit shkencor në të gjitha nivelet arsimore;
2. Të zhvillojmë sa herë të jetë e mundur përdorimin e pedagogjisë së bazuar në hetim;
3. Të mbështetet përgatitja e mësuesve dhe profesorëve - aktorë kryesorë në edukimin e brezave të tanishëm dhe të ardhshëm - përmes një sërë nismash, siç janë ndryshimet e kurrikulat që përfshijnë interdisiplinaritetin; sesionet e trajnimit profesional, vënien në dispozicion të burimeve të ndryshme dhe specifike, si mësimin në distancë etj.;
4. Organizimi i mbështetjes së nevojshme dhe sigurimi i burimeve financiare për këto iniciativa, të cilat kërkojnë kreativitet dhe inovacion nga komuniteti shkencor;
5. Fuqizimi i studentëve për të vepruar me kreativitet dhe shpresë në shkollat, familjet dhe komunitetet e tyre, për të trajtuar çështjet sociale dhe ekonomike që lidhen me qëndrueshmërinë dhe për të kuptuar se si edukimi shkencor do t'i ndihmojë ata të marrin vendime bazuar në dëshmi dhe të menduarit kritik;
6. Të ketë një fokus të veçantë në komunitetet e kërcënuara, veçanërisht në botën në zhvillim, të ekspozuar ndaj përmbytjeve, thatësirës, uraganeve dhe ngjarjeve të tjera ekstreme të motit;
7. Të shqyrtojmë veprimet që do të kryheshin paralelisht me raportet periodike të IPCC-së, me qëllim që të ofrohen "Resurse dhe Mjete për Mësuesit" në nivel global, në bashkëpunim me aktorët vendorë, për të bërë përshtatjet e nevojshme për diversitetin e situatave vendore.

Mesazhet kryesore
• Arsimi, sidomos edukimi shkencor, duhet të luajë një rol thelbësor në përgatitjen e gjeneratave aktuale dhe të ardhshme për të kuptuar ndryshimet klimatike dhe për t'u përgatitur në mënyrë adekuate për t'u përshtatur dhe zbutur ndikimet e saj.
• Edukimi për ndryshimet klimatike duhet të marrë në konsideratë nevojën për të ofruar mësues, në vendet e zhvilluara, si dhe në vendet në zhvillim, mundësitë e të mësuarit profesional me fakte të azhurnuara, procese të reja dhe inovative të trajnimit, burime të reja për klasën dhe mjete të reja për fuqizimin e tyre studentët si 'agjentë të ndryshimit'.
• Edukimi shkencor i bazuar në hulumtime (IBSE), i zhvilluar gjatë dy dekadave të fundit, ka demonstruar një mënyrë efektive për të mësuar shkencën në nivel fillor dhe të mesëm dhe gjithashtu për të frymëzuar arsimin e lartë në të gjithë botën. Ai siguron një bazë të fortë për të zhvilluar urgjentisht një program të veçantë ndërdisiplinor për ndryshimin e klimës.
• Ndryshimi i klimës dhe ngjarjet shoqëruese do të ndikojnë në mënyrë joproporcionale në 3 miliardë më të varfrit e popullsisë globale, shkollimi i të cilëve është larg nga të mjaftueshmet. Kjo problematikë mbi klimën bën thirrje për mbështetjen e shkollave dhe mësuesve të tyre me iniciativa specifike.
• Bashkëpunimi ndërkombëtar, nëpërmjet përfshirjes së komunitetit shkencor, do të rrisë në masë të madhe mobilizimin e sistemeve arsimore. Duke qenë se Paneli Ndërqeveritar për Ndryshimet Klimatike (IPCC) po prodhon 'Raporte Vlerësimi' periodike, të shoqëruara me 'Përmbledhje për Hartuesit e Politikave'. Nga ana tjetër komuniteti shkencor duhet të aplikojë materiale nga raportet e IPCC-së, të cilat ofrojnë mundësi për metodologji dhe kite për Mësuesit.

Deklarata është miratuar nga 113 Akademitë e Rrjetit të Akademive të Botës (InterAcdemyPartnership-IAP) për shkencën ku bën pjesë aktive edhe Akademia e Shkencave e Shqipërisë në kuadër të Programit “Edukimi në shkencë”.

Print